De bunker tegenover de Pauluskerk in Elsrijk houdt de gemoederen nu al zo’n anderhalf jaar bezig. Buurtbewoners zijn fel tegen de plannen van het college. B&W wil de bunker een educatieve invulling geven. Buurtbewoners en Federatief Joods Nederland (FJN) vechten de plannen aan. Deels succesvol: een commerciële invulling voor de bunker lijkt van de baan. Het definitieve plan voor de bunker wordt echter pas gepresenteerd wanneer alle juridische stappen zijn afgerond.

De bunker heeft in de oorlog vermoedelijk dienst gedaan als slaapplek voor Duitse soldaten, manschappen van een meteostation. Ze moesten met behulp van luchtballonen weergegevens verzamelen voor de Duitse militairen op Schiphol. In Elsrijk woonden destijds veel Duitsers. Bijzonder was dat juist in de dichtbijgelegen Pauluskerk mensen zaten ondergedoken.

Jongerensoos

De bunker valt voor de nietsvermoedende voorbijganger nauwelijks op. Hij gaat grotendeels schuil in het plantsoen. In het verleden gebruikte de kerk de bunker als opslagruimte en jongerensoos. Als soos werd de bunker nog jaren gebruikt, tot deze vervallen raakte en er sprake was van overlast. In 2008 gaf B&W de opdracht, na overleg met de buurtbewoners, de bunker permanent te sluiten.

De recente geschiedenis van de bunker wordt gekenmerkt door onenigheid. De zaak komt aan het rollen wanneer fotograaf Anko Stoffels bij de gemeente informeert of hij de bunker kan kopen. Verkopen wil de gemeente de bunker echter niet. Het is een van de weinige overblijfselen die herinnert aan de Tweede Wereldoorlog. Wethouder Herbert Raat zet een plan tot behoud van de bunker in gang. De gemeentelijke monumentencommissie adviseert om de bunker een monumentale status te geven. De raad stemt in met een voorstel om de bunker op te knappen, onder voorwaarde dat de buurt en andere belanghebbenden bij de invulling wordt betrokken. Voor de restauratie wordt 150 duizend euro gereserveerd.

Sloop de Bunker

Buurtbewoners zien niets in een hernieuwd gebruik, mede gezien de veiligheid van de dijk. Er wordt een vereniging opgericht. De naam maakt de wens van de bewoners direct duidelijk: Sloop de Bunker. Eddy Boorsma, die tegenover de bunker woont, snapt niet dat zoveel geld wordt uitgegeven zonder concreet plan. In 2008 heeft de gemeente juist met omwonenden afgesproken de bunker te slopen. Dat kon niet, omdat de bunker deel uit maakt van een dijk. Waternet adviseert de bunker met rust te laten.

Dat wil de gemeente echter niet. Tot onvrede van de buurtbewoners. Ze zijn niet gekend in de plannen, aldus Boorsma. De vlam slaat in de pan wanneer in 2016 het groen rond de bunker zonder bericht aan bewoners wordt gesnoeid. Bedoeld voor een feestelijke openingsborrel bij de bunker, aldus Boorsma. Volgens de wethouder gaat het om een misverstand tussen verschillende gemeentelijke diensten. Het groen wordt teruggeplaatst.

Vriendjespolitiek

Boorsma en andere buurtbewoners verdenken de wethouder van vriendjespolitiek. Hij wordt beticht van onbehoorlijk bestuur en gedaagd voor de rechter. Daar willen buurtbewoners niet alleen de wethouder, maar ook de fotograaf, familie en gemeenteambtenaren aan de tand voelen over de gevoerde procedure. De rechter wijst het verzoek af.

Onlangs is door de rechter het bezwaar van de vereniging, het FJN en enkele buurtbewoners tegen het aanwijzen van de bunker als gemeentelijk monument afgewezen. Tegen deze uitspraak kan in hoger beroep worden gegaan. Ook kan bezwaar worden gemaakt tegen de invulling van de bunker. De gemeente wil dit afwachten, alvorens de plannen voor de bunker te presenteren. “We wachten tot alles definitief is, dan is iedereen uitgenodigd om mee te denken over de educatieve invulling,” aldus Raat. “Nadrukkelijk ook de buurtbewoners. Ik ben een publieke persoon en betrek deze juridische procedures niet op mezelf. Duidelijk is wel dat het straks niet meer gaat over of het doorgaat of niet, maar hoe de invulling eruit gaat zien.”

Stemmingmakerij

PvdA raadslid Harry van den Bergh staat achter het besluit om de bunker tot gemeentelijk monument te benoemen. “Dat neemt niet weg dat bij de PvdA aarzeling over de invulling van de bunker bestaat. De bunker heeft een publieke functie. Commercie past zeker niet. We wachten de plannen af en zullen deze kritisch beoordelen.” De kritiek op de wethouder vindt hij onterecht. “Ik ken Herbert als een integere man. Aan dergelijke stemmingmakerij doen wij geen seconde mee.”

De toekomst van de bunker is daarmee nog steeds ongewis. Hopelijk vinden gemeente en buurtbewoners samen een oplossing. De teller is door alle juridische kosten inmiddels behoorlijk opgelopen, tot bijna 50 duizend euro.

Geplaatst in Amstelveens Nieuwsblad, 29 november 2017

Back to Top