Een van de meest markante bouwwerken van Amstelveen is de Urbanuskerk in Bovenkerk. De kerk, gebouwd in neogotische stijl, staat op een idyllische plek, aan de rand van het Amsterdamse Bos. De spitse zeskantige kerktoren van ruim 65 meter heeft een sprookjesachtige uitstraling. Dankzij een jarenlange en kostbare restauratie ziet de kerk er weer piekfijn uit. Daarmee kan het landmark van Amstelveen jaren vooruit.

De kerk is ontworpen door architect Pierre Cuypers. Cuypers, bekend van onder meer het Rijksmuseum en Centraal Station in Amsterdam, was verantwoordelijk voor het ontwerp van een groot aantal kerken in Nederland. De Urbanuskerk is tussen 1873 en 1889 gebouwd. Het is een driebeukige neogotische hallenkerk met transept.

Bouwfoutjes

De toren vertoont gelijkenis met de toren van de Sint-Bonifatiuskerk in Leeuwarden, die enkele jaren daarvoor door Cuypers was ontworpen. Dat is een kenmerk van zijn ontwerpen. Naast een pallet van vaste kleuren, komen vaak onderdelen terug uit eerdere bouwwerken. Een ander kenmerk van Cuypers’ bouwwerken zijn foutjes in het ontwerp die later aan het licht komen. In zijn eerste bouwwerk, een jachtslot van drie verdiepingen hoog, vergat hij een onmisbaar element: de trap. Bij de Urbanuskerk liet hij na de torenspits te verankeren aan het metselwerk. Dit mankement werd duidelijk tijdens een grote storm, waarbij de toren van de kerk werd afgeblazen.

De kerk heeft een bewogen geschiedenis. Dat begint al voor de bouw van de kerk. Pastoor Brouwers werd vanuit Amsterdam naar Amstelveen gestuurd om in de polder een kerk te stichten. Brouwers stemde in met de ‘verbanning’, maar gaf wel opdracht om de grootste toren van Amstelland te bouwen. De toren werd in de Tweede Wereldoorlog gebruikt door de Duitsers. In de toren bevindt zich een wachthuisje dat aan die tijd herinnert.

Restauratie

De recente geschiedenis van de kerk wordt vooral gekenmerkt door de restauratie, van 2010 tot 2016. Deze was hard nodig. Door de verzakking van de kerk (met 19 centimeter), komen er scheuren in de gewelven. In 2009 vallen stenen naar beneden. De veiligheid van de parochianen komt in het geding en de kerk moet in 2010 worden gesloten. Uit onderzoek blijkt dat de houten paalfundering niet meer voldoet. Deze moet als eerste worden aangepakt.

Na het aanpakken van de fundatie, komt de toren aan bod. Die wordt zowel aan de binnen- als buitenkant grondig bekeken en waar nodig gerestaureerd. Leiwerk moet worden vervangen, evenals het dakbeschot en het loodwerk. Voor het laatste zijn vakmensen nodig uit Duitsland. Het hout onder het lood is aangetast door schimmel en moet eruit. Het haantje op de spits wordt opnieuw verguld, evenals de wijzers van de klok. Die blijkt van oorsprong donkerblauw te zijn geweest. Ook dat wordt in ere hersteld.

4 miljoen euro

Naast de toren wordt werk aan de kerk zelf verricht. Te veel om hier op te noemen, maar te denken valt aan herstelwerkzaamheden aan metsel- en voegwerk, het terugbrengen van oorspronkelijke decoraties en het vervangen van de kerkvloer. In 2016 is men voorlopig klaar met restaureren. De kerk kan weer open. Natuurlijk, er staat nog een aantal zaken op het wensenlijstje. Op dit moment wordt bijvoorbeeld het in de jaren negentig aangekochte Anneessen orgel in elkaar gezet. Kosten: 100 duizend euro. Dat komt bovenop de kosten van de totale restauratie: 4 miljoen euro. Dit bedrag is bij elkaar gebracht met hulp van verschillende subsidies en fondsen, onder meer van Rijk en provincie. De parochie heeft zelf ook een groot deel van de kosten betaald.

Niet alleen kerkgangers kunnen genieten van de gerestaureerde kerk. Regelmatig vinden er voorstellingen plaats, te vinden op www.vriendenbovenkerkseurbanus.nl. Daarnaast is de kerk te bezichtigen tijdens Open Monumentendag en de Open Torendag. De toren kan deels worden beklommen. Op de uurwerkzolder is een klein museum ingericht en kan vanuit raampjes van het uitzicht worden genoten. Helemaal naar boven kan niet, vanwege de steile trappen en lage balustrade.

Gepubliceerd in o.a. Amstelveens Nieuwsblad, 15 november 2017

Back to Top